آموزش و پرورش تنها نهادی برای انتقال دانش‌های پایه نیست؛ بلکه قلب تپنده‌ای است که سرنوشت تمدنی یک ملت را رقم می‌زند.

تحلیل وضعیت نظام آموزش و پرورش در مواجهه با تحولات انفجاری فضای مجازی، مستلزم عبور از رویکردهای کلیشه‌ای و ورود به یک آسیب‌شناسی ساختاری است. واقعیت آن است که مواجهه کنونی این نهاد با پدیده‌هایی چون شبکه‌های اجتماعی، نه یک انتخاب تاکتیکی، بلکه حاصل یک «انفعال ساختاری» عمیق است که ریشه در عدم تطابق پارادایم حاکم بر نظام آموزشی با الزامات زیست‌بوم جدید رسانه‌ای دارد. این انفعال، آموزش و پرورش را از یک نهاد «کنشگر» و «جهت‌دهنده» در عرصه تربیت، به یک نهاد «واکنش‌گر» و «دنباله‌رو» در برابر امواج سهمگین جنگ شناختی تبدیل کرده است. ریشه این انفعال را می‌توان در سه‌لایه تحلیل کرد.

اعتماد، شالوده هر جامعه زنده و پویاست. بدون وجود سطحی از اعتماد میان افراد، نهادها و حاکمیت، هیچ رابطه‌ای پایدار نمی‌ماند و هیچ برنامه‌ای به ثمر نمی‌نشیند. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که بسیاری از بحران‌های امروز، نه صرفا اقتصادی یا سیاسی، بلکه ریشه در فرسایش اعتماد اجتماعی دارند.

هر کشوری برای آینده خود نقشه راهی دارد که بر اساس آن، نسل‌های جدید را پرورش می‌دهد. در ایران، این نقشه با عنوان «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش» شناخته می‌شود؛ سندی که در سال ۱۳۹۰ تصویب شد و قرار بود آموزش و پرورش را از نظامی صرفا حافظه‌محور، به نهادی انسان‌ساز و تمدن‌ساز تبدیل کند. با این حال، پس از گذشت بیش از یک دهه، بسیاری از پرسش‌ها همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند. چرا این سند به طور کامل اجرا نشد؟ چه موانعی بر سر راه آن قرار گرفت؟ و مهم‌تر از همه، آینده آموزش و پرورش ایران بدون تحقق این تحول چه خواهد بود؟

تجربه‌های اعتماد غرب در روایت معاصر ایران، صرفا خاطره‌ای سیاسی نیست؛ یک نوع عقلانیتی است که در نسبت با قدرت، هویت و استقلال فهم می‌شود. بازخوانی بیانات رهبر انقلاب درباره اعتماد نکردن به غرب، وقتی دقیق و روشمند است که از سطح هشدارهای خطابی فراتر رود و در یک نظریه و استراتژی حکمرانی بازسازی شود.

بی‌اعتمادی به غرب در گفتمان انقلاب اسلامی نه واکنشی احساسی و گذرا، بلکه حاصل تفاوت عمیق در جهان‌بینی، انسان‌شناسی و مبانی معرفتی دو دستگاه فکری متعارض است: عقلانیت مادی غربی و عقلانیت توحیدی اسلامی. فهم این تمایز، شرط لازم برای تدوین راهبردهای سیاست‌ورزی بر پایه ایمان، عدالت و پیشرفت تمدنی است.

بی‌اعتمادی به غرب در نگاه رهبران انقلاب اسلامی، یک واکنش هیجانی یا تصمیم موقت سیاسی نیست، بلکه راهبردی بنیادین و برآمده از تجربه‌ای تاریخی و پرهزینه است.

در عصر حاضر که «اعتماد» در گفتار سیاستمداران گاهی کالایی لوکس و تزئینی است، نگاه دینیِ ما، روایت دیگری در آستین دارد؛ روایتی که در آن اعتماد به دشمنان دیرینه، نه نشانه‌ عقلانیت که آغاز فرسایش عزت و هویت است.